Διαγωνισμός Μαθητικού Δοκιμίου Ελληνικής Πρεσβείας 2014-2015

Το θέμα του Διαγωνισμού Δοκιμίου της Ελληνικής Πρεσβείας με απογοήτευσε και αυτή τη χρονιά. Καταρχάς, ενώ ζητείται από τους μαθητές της Γ Λυκείου να συγγράψουν δοκίμιο και συνεπώς να αποπειραθούν να υιοθετήσουν στο γραπτό τους κείμενο τα χαρακτηριστικά του δοκιμιακού λόγου, η διατύπωση του θέματος από την ομάδα θεματοθετών που όρισε το Υπουργείο Παιδείας, μάλλον ως αδόκιμη μπορεί να χαρακτηριστεί. Αναρωτιέμαι πώς οι θεματοθέτες θα κρίνουν στη συνέχεια την ποιότητα του λόγου των υποψηφίων (σε ένα διαγωνισμό στον οποίο συμμετέχουν υποχρεωτικά όλοι οι τελειόφοιτοι δημόσιων και ιδιωτικών σχολείων της Κυπριακής Δημοκρατίας), όταν η διατύπωση του σημερινού θέματος δηλώνει (τουλάχιστον) προχειρότητα;  

Προς ενίσχυση του προβληματισμού αυτού μεταφέρω το θέμα και παραθέτω μερικά σύντομα σχόλια στη συνέχεια:

«Ο Ελληνικός πολιτισμός και οι πανανθρώπινες αξίες είναι έννοιες αλληλένδετες.

Μέσα από την πορεία του Ελληνισμού να αναπτύξετε τη διαχρονική σχέση ανάμεσα στις πιο πάνω έννοιες και να καταδείξετε πώς σημαντικοί πολιτειακοί φορείς (Παιδεία, Εκκλησία, ΜΜΕ κ.ά) μπορούν να συμβάλουν στη διαφύλαξη της εθνικής μας ταυτότητας και να διαμορφώσουν πολίτες υπεύθυνους και ηθικούς, ικανούς να αναταποκριθούν στις σύγχρονες προκλήσεις.»

Αρχίζω με τη γλωσσική διατύπωση: Προφανώς οι μαθητές δεν κατάφεραν «να αναπτύξουν τη διαχρονική σχέση....», αλλά επιχείρησαν «να αναπτύξουν τους προβληματισμούς τους για τη διαχρονική σχέση...» , όπως θα έπρεπε να τους είχε ζητηθεί. Ούτε φυσικά ήταν δυνατόν οι μαθητές να αναπτύξουν «τη διαχρονική σχέση μέσα από την πορεία του Eλληνισμού», αλλά προφανώς επιχείρησαν να εκφράσουν απόψεις για το «πώς η διαχρονική  αυτή σχέση διαφαίνεται μέσα από την (ιστορική, πνευματική, πολιτισμική, ... ) πορεία του Ελληνισμού...»  

Όσον αφορά στο ιδεολογικό περιεχόμενο του θέματος - πέραν του γενικόλογου «σύγχρονες προκλήσεις» και του αόριστου πλαισίου (εθνική ταυτότητα στην Κύπρο, την Ελλάδα ή οπουδήποτε πρέπει να διαφυλαχθεί "η εθνική μας ταυτότητα";) - επιλέγω, αντί σχολίου, να θέσω τα εξής ερωτήματα:

1. Ο Ελληνικός πολιτισμός είναι απλώς «έννοια» ; 
2. Η Παιδεία (γενικώς και αορίστως), η Εκκλησία και τα ΜΜΕ είναι πολιτειακοί φορείς; Δηλαδή η Εκκλησία και τα ΜΜΕ διαθέτουν θεσμοθετημένη εξουσία στα της πολιτείας; Κι αν ναι, αυτό νομιμοποιείται από το Σύνταγμα; 
3. Είναι αυτονόητο ότι οι συγκεκριμένοι φορείς (κυρίως τα ΜΜΕ) μπορούν να διαμορφώσουν πολίτες υπεύθυνους και ηθικούς; 
4. Πού βρίσκονται τα αποδεκτά για τους διοργανωτές του διαγωνισμού όρια του "κ.ά.", όσον αφορά στους "πολιτειακούς φορείς";   

Δεν γκρινιάζω απλώς για να γκρινιάξω και φέτος για την ποιότητα του θέματος του Διαγωνισμού Μαθητικού Δοκιμίου. Εκφράζω απλώς για άλλη μια φορά την απογοήτευσή μου για το γεγονός ότι, ενώ οι Φιλόλογοι αγωνιζόμαστε για τη βελτίωση της γλωσσικής ικανότητας των μαθητών μας, αντιλαμβανόμενοι την αξία της γλωσσικής ακρίβειας «σε αυτή τη μακρινή γωνιά του Ελληνισμού», το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, για άλλη μια φορά παρέκαμψε (άτεχνα ή έντεχνα;) τη σημασία του «μονάχη έγνοια η γλώσσα μου»...  

Είναι, άραγε, και αυτό ένα σύμπτωμα της παντοδυναμίας των συγκεκριμένων «σημαντικών πολιτειακών φορέων», στους οποίους η κυπριακή κοινωνία παρέδωσε την εξουσία;

Πώς συγγράφεται ένα δοκίμιο πάνω σε ένα θέμα αδόκιμο;

Σήμερα, μαθητές/τριες της Γ Λυκείου και Φιλόλογοι δεχθήκαμε ακόμη ένα δείγμα προχειρότητας και απαξίωσης του μόχθου, του χρόνου και της εργασίας μας από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Το θέμα που απέστειλε το Υπουργείο για το Διαγωνισμό Δοκιμίου της Ελληνικής Πρεσβείας (διαγωνισμός στον οποίο συμμετέχουν υποχρεωτικά όλοι οι μαθητές/τριες της Γ Λυκείου) κάθε άλλο παρά τιμά τα γράμματα και την παιδεία μας: Ασαφές, γενικόλογο, χωρίς δομή και συνοχή, χωρίς επικοινωνιακό πλαίσιο, χωρίς κατευθύνσεις χωροχρονικές και εννοιολογικές, έριξε με την αδόκιμη διατύπωσή του τους μαθητές σε έναν ωκεανό ασύνδετων θεμάτων, για να πνιγούν αβοήθητοι στο ευρύ φάσμα πληροφοριών και γνώσεων που δέχτηκαν κατά την περίοδο της προετοιμασίας (δηλαδή εδώ και 2-3 εβδομάδες).
Η κακή έως λανθασμένη διατύπωση του θέματος εκ μέρους των θεματοθετών του Διαγωνισμού, όχι μόνο αναίρεσε τις κατευθύνσεις μιας σωστής διδασκαλίας του τρόπου συγγραφής ενός δοκιμίου σε επίπεδο υφολογικό, εννοιολογικό και οργανωτικό, αλλά κατέστησε σχεδόν αδύνατη την αξιολόγηση των γραπτών δοκιμίων των μαθητών με ενιαία (άρα αξιοκρατικά) κριτήρια. Το πρόβλημα της αξιολόγησης των δοκιμίων χωρίς δυνατότητες οριοθέτησης αντικειμενικών κριτηρίων που να προκύπτουν από το ίδιο το το θέμα, θα διαφανεί πιστεύω τόσο στη διαδικασία επιλογής της έκθεσης που διακρίνεται από κάθε τάξη και στη συνέχεια από κάθε σχολική μονάδα (όπως προνοεί ο σχετικός κανονισμός), όσο και στο τελικό στάδιο της επιλογής από την επιτροπή που όρισε το Υπουργείο Παιδείας των «καλύτερων» εκθέσεων παγκύπρια, οι οποίες και θα βραβευθούν (με χρηματικά μάλιστα βραβεία). Κατά συνέπεια, το Υπουργείο παραποίησε με την προχειρότητα αυτή κάθε έννοια αξιοκρατίας, ενώ μάς έδειξε (για άλλη μια φορά) πόσο απαξιεί να ασχοληθεί με σοβαρότητα (και όχι τύποις) με την παρεχόμενη εκπαίδευση.
Σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, θα ήμουν υπερβολική, εάν υποστήριζα ότι η αντιμετώπιση αυτή διδασκόντων και διδασκομένων αναίρεσε την αξία της σοβαρής  και υπεύθυνης προετοιμασίας μιας εργασίας; Ή ότι κατήργησε την ίδια την αξία της συστηματικής ενασχόλησης με  ένα θέμα καίριας σημασίας και της συγγραφής ποιοτικού δοκιμιακού λόγου, εφόσον αυτός απαιτεί κριτική αποτίμηση των δεδομένων, βαθύ προβληματισμό και δόμηση της σκέψης μέσα από τη διασύνδεση αιτίων και αιτιατών και τη λογική ιεράρχηση των ζητουμένων; Γιατί, εμφανέστατα, οι «ατάκτως ερριμμένες» γενικολογίες που δόθηκαν με τη διατύπωση του θέματος, κάθε άλλο παρά οδηγούσαν το μαθητή να αποδώσει τους προβληματισμούς του με λόγο συγκροτημένο και ορθά δομημένο. Αντιθέτως, άφηναν περιθώριο για μια παρατακτική θεώρηση ανεξάρτητων μεταξύ τους ζητημάτων, επομένως για μια επιφανειακή περιδιάβαση ανάμεσα στις συμπληγάδες μιας αόριστα δοσμένης «κρίσης», την οποία οι μαθητές κλήθηκαν (μεταξύ άλλων) «να σχολιάσουν τεκμηριωμένα» (!!!)
Τι παρηγορεί τους Φιλολόγους που δούλεψαν σκληρά με τους μαθητές τους για την προετοιμασία του Διαγωνισμού; Μα φυσικά η πορεία προς την Ιθάκη η οποία έδωσε σε διδάσκοντες και διδασκόμενους την ευκαιρία για ουσιαστικό διάλογο και κριτική αποτίμηση του κοινωνικο-οικονομικού γίγνεσθαι, σε εθνικό και διεθνές πλαίσιο. Και η επίγνωση της ανεκτίμητης γνώσης που αποκόμισαν οι μαθητές από την προετοιμασία τους για το Διαγωνισμό, η οποία βεβαίως δε μετριέται με τα ποσοτικά κριτήρια ενός οποιουδήποτε διαγωνισμού ή έρευνας. Εξάλλου, ως Φιλόλογοι (και μιλώ εκ μέρους μεγάλης μερίδας συναδέλφων), δηλώνουμε συχνά πως δε χρειαζόμαστε  διαγωνισμούς για να καλλιεργήσουμε προβληματισμό για το σύγχρονο κόσμο στους μαθητές μας. Κατά συνέπεια, δε μετανιώνουμε, κύριοι του Υπουργείου Παιδείας, ούτε τις ατέλειωτες ώρες προετοιμασίας υλικού για τους μαθητές μας, ούτε τον αγώνα που δώσαμε μαζί για να εμβαθύνουμε στους πολλαπλούς άξονες του θέματος: παγκοσμιοποίηση, ανθρώπινα δικαιώματα, κοινωνικο-πολιτική, ηθική και οικονομική κρίση, διαχρονικές πανανθρώπινες αξίες, Ελληνισμός, Ευρώπη της αλληλεγγύης ή Ευρώπη της λιτότητας και της ανισότητας, τρίτος και τέταρτος κόσμος, νέοι και ενεργός πολιτότητα, .... πολύ περισσότερα ζητήματα από αυτά που αναφέρατε στην (εξίσου κακογραμμένη) εγκύκλιο που μας είχατε στείλει «ως οδοδείκτη». Εμείς βρήκαμε ως Φιλόλογοι με τους μαθητές μας τον «οδοδείκτη» που αναφέρατε, εσείς όμως τον εξαφανίσατε στην πορεία...
Για τη δική μας πορεία δε μετανιώνω. Ωστόσο, λυπάμαι που για άλλη μια φορά, ως Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, μάς στείλατε το μήνυμα πόσο λίγο λογαριάζετε την παιδεία και τον πολιτισμό... πόσο λίγο εκτιμάτε τους ανθρώπους που εργάζονται φιλότιμα , έντιμα και σωστά... πόσο λίγο επενδύετε στα νιάτα του τόπου μας που επιχειρούν (μέσα σε αυτή τη μιζέρια στην οποία κάποιοι άλλοι μας έριξαν) να οραματιστούν έναν καλύτερο κόσμο... (Κι ύστερα τολμάτε να τους ζητάτε να  προτείνουν τρόπους απεγκλωβισμού από την κρίση, μέσα στην οποία το εκπαιδευτικό σύστημα έχει καταντήσει βορά στο στόμα ποικίλων αθλίων. )
Για όλα τα πιο πάνω και για άλλα τόσα θλιβερά που βιώνουμε όσοι μονάχοι μαχόμαστε να διατηρήσουμε όρθιο το κεραυνοβολημένο απανταχόθεν δημόσιο σχολείο, κλείνω με την ελπίδα οι ευαισθητοποιημένοι με όσα συμβαίνουν γύρω τους μαθητές μας σήμερα να έχουν τολμήσει «να τεκμηριώσουν» τις θέσεις τους. Γιατί, να είστε σίγουροι πως τα σχόλιά των μαθητών μας θα είναι τόσο σκληρά απέναντι σε όσους αποδεικνύονται «φιλοπαίγμονες εν ου παικτοίς», όσο σκληρό είναι και το σύστημα μαζί τους...

Παρουσίαση βιβλίου του Γιώργου Λιλλήκα

Παράκληση κάποιων καλών φίλων ήταν να δημοσιοποιήσω το κείμενο της ομιλίας που παρουσιάστηκε την περασμένη εβδομάδα στη Λεμεσό, με θέμα "Γλώσσα και πολιτική: Η σημασία της ορολογίας στο βιβλίο του Γιώργου Λιλλήκα: Λύση του Κυπριακού: πραγματικότητες, διλήμματα και επιλογές"

Επειδή θεωρώ ότι το κείμενο - ως είδος και ως δομή - βρίσκεται σε μια διαφορετική (παράλληλη, όμως) λογική από αυτήν του ιστολογίου, το δημοσιεύω στη σελίδα "Ομιλία". Εάν επιθυμείτε να το διαβάσετε, πατήστε εδώ: 
http://aspalathoi.blogspot.com/p/font-face-font-family-times-new.html

Κύπριοι στους Βαλκανικούς πολέμους

Ένα ενδιαφέρον διήμερο με θέμα τη συμμετοχή των Κυπρίων στους Βαλκανικούς πολέμους διοργανώνεται από το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου στις 19-20 Οκτωβρίου.
 

Την Παρασκευή εγκαίνια της έκθεσης "Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι και η Κύπρος".
 

Το Σάββατο Επιστημονική Ημερίδα με θέμα "Εθελοντές στα πολεμικά μέτωπα των Βαλκανίων και της Ευρώπης στη δεκαετία του 1910. Εθνική συστράτευση και διεθνιστική αλληλεγγύη".

Σε εποχές - κατά τον ποιητή - "σκοτεινές και δύσκολες", τέτοιες εκδηλώσεις όχι μόνο προκαλούν τη σκέψη, τη γνώση ή/και την άγνοιά μας, αλλά γίνονται βάλσαμο ψυχής,

γιατί όλα δεν μετριούνται σε ποσοστά και ρήτρες μνημονίων,

γιατί χρειαζόμαστε την επικοινωνία με την ιστορία, όχι μέσα από παραμορφωτικούς φακούς, αλλά μέσα από ένα σύγχρονο επιστημονικό λόγο, για να συνεχίσουμε να αναπνέουμε μέσα στην άπνοια των καιρών,

για να μπορέσουμε να αντισταθούμε στην ασφυξία του αντιπνευματικού λόγου που εκφωνείται από πρόσωπα δημόσια και μη,

γιατί η πνευματική συμπόρευση με το παρελθόν του τόπου μας και η κατανόηση των δυνάμεων που οδηγούν τους ανθρώπους σε αγώνες δικαίου, εθνικούς και διεθνείς, εμπεριέχει τα σπέρματα των δικών μας δυνάμεων, που μας στηρίζουν για να στεκόμαστε αξιοπρεπείς απέναντι σε ανήλεους τροϊκανούς, σε  ανεύθυνους λαοπλάνους, σε ασυνείδητους κερδοσκόπους και άλλους "πολιτισμένους" ανθρωποφάγους.

Κι επειδή (δυστυχώς) δεν έχουμε συχνά την ευκαιρία να συμμετέχουμε ως πολίτες σε εκδηλώσεις που διοργανώνει το Πανεπιστήμιο, θεωρώ χρέος να συμβάλω με το δικό μου - έστω κι ασήμαντο - τρόπο στην επιτυχία αυτής της διοργάνωσης.

Επιλέγω τη σημερινή μέρα, σημαδιακή για τον τόπο μας, για να αναρτήσω για όποιον ενδιαφέρεται το πρόγραμμα και των δύο εκδηλώσεων, ευγενικά και σεμνά σταλμένο από τον Καθηγητή Ιστορίας στο ΠΙΚ κ. Πέτρο Παπαπολυβίου, τον οποίο και ευχαριστώ από καρδιάς για τη συνεχή προσφορά του  στην επιστήμη και στον τόπο μας. 

Η γλώσσα του δοκιμίου

Όταν το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού προκηρύσσει Διαγωνισμούς συγγραφής δοκιμίου για τους μαθητές, με την προσδοκία οι υποψήφιοι να έχουν τη γλωσσική επάρκεια, για να εκφράσουν σκέψεις συναφείς με το προτεινόμενο θέμα σε ύφος δοκιμιακό, αναμένει κανείς ότι  η γλώσσα της προκήρυξης θα είναι - αν μη τι άλλο - υποδειγματικά ορθή.

Αναμένει κανείς, τουλάχιστον, σεβασμό στους κανόνες της ορθής επικοινωνίας ανάμεσα σε αυτόν που καλεί και εκείνον που καλείται να αναπτύξει σε λόγο δοκιμιακό ένα προκαθορισμένο θέμα.

Αναμένει, ακόμη, ότι η γλώσσα της εξουσίας, επειδή ακριβώς πρόκειται για τέτοιου είδους ζητήματα, θα μπορέσει να ξεφύγει από τα συνήθη υφολογικά μασκαρέματα και ότι θα "της δοθεί ετούτη η χάρη", για να αποδώσει  "μιλώντας απλά" το ζητούμενο, ως γλώσσα παιδείας πια για όλους.

Δυστυχώς, για άλλη μια φορά το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού μάς απογοήτευσε. Δύο προκηρύξεις δοκιμίων - δύο φορές γλωσσικά ατοπήματα, που ενδέχεται να υποδηλώνουν διάφορα, όπως ο καθένας μπορεί να υποθέσει.

Το πρώτο, στο "Διαγωνισμό συγγραφής Δοκιμίου Κώστα Μόντη". (διατηρώ την ορθογραφία της εγκυκλίου) Δε σχολιάζω τον ατυχέστατο (εδώ και χρόνια) τίτλο. Μόνο σκέφτομαι το σκεπτικισμό του Μόντη για την κατάντια των λέξεων.  Και σκέφτομαι τη σημασία της λέξης "ανήκει" στην ποίησή του, διαφορετική από την έννοια στην οποία παραπέμπει η φράση "Δοκίμιο Κώστα Μόντη"

Διαβάζω το θέμα:

Αφήστε την Ιστορία.
Ετοιμάστε μια «Ανθολογία»,
Ετοιμάστε μια «Ανθολογία Ανθρώπων»,
Παρακαλέστε όσους έχουν έργα να τα υποβάλουν.

Κώστας Μόντης, Άτιτλο

Με αφορμή τους πιο πάνω στίχους του ποιητή Κώστα Μόντη, να αναπτύξετε τον ρόλο που διαδραματίζουν οι άνθρωποι στη διαμόρφωση του πολιτισμού και της ιστορικής πορείας του έθνους τους. Να στηρίξετε τις απόψεις σας με αναφορές σε συγκεκριμένα πολιτισμικά και ιστορικά παραδείγματα.
(Έκταση:500 -550 λέξεις)

Δε σχολιάζω ούτε το θέμα που δόθηκε. Γενικώς καλό, γιατί οι στίχοι του Μόντη έχουν πολλά να πουν.

Σχολιάζω όμως σύντομα τις εξής παραλείψεις:

1. Από πού είναι παρμένο το ποίημα; Νομίζω πως ο σεβασμός σε έναν ποιητή - όταν μάλιστα δίνεις και σ'έναν διαγωνισμό  το όνομά του - απαιτεί να αναγράφεται η συλλογή από την οποία είναι παρμένο το ποίημα και η ημερομηνία έκδοσής της.

2. Πώς οι μαθητές "θα αναπτύξουν το ρόλο"; Έμπρακτα ή με λέξεις. Περισσότερη προσοχή στη διατύπωση, συνάδελφοι και λοιποί θεματοθέτες. Ο υποψήφιος δοκιμιογράφος αναπτύσσει ένα θέμα, αναπτύσσει ή καταγράφει σκέψεις ή απόψεις για το ρόλο που..., δεν αναπτύσσει τον ίδιο το ρόλο που ...

Και πάμε στο δεύτερο ζήτημα. Το σοβαρότερο. Διαγωνισμός Μαθητικού Δοκιμίου Ελληνικής Πρεσβείας 2011 - 12. Σύμφωνα με τους Κανονισμούς: "Γλώσσα του Διαγωνισμού είναι η νεοελληνική δημοτική". Μεταφέρω από την εγκύκλιο με ημερομηνία 11 Δεκεμβρίου τους άξονες - πτυχές του θέματος:

• Η παγκόσμια οικονομική ύφεση, σηματοδοτεί την αναγκαιότητα για έμφαση της πολιτικής των κρατών προς τον άνθρωπο, τις ικανότητές του και τη δημιουργικότητά του αλλά και τις απαιτούμενες αλλαγές στα εκπαιδευτικά συστήματα των κρατών.
• Η αξία και η αναγκαιότητα της Παιδείας στη διάπλαση πολιτών που να μπορούν να ανταποκριθούν στις συνεχώς μεταλλασσόμενες και αυξανόμενες ανάγκες στον πολιτικό, κοινωνικό και τεχνολογικό τομέα.
• Η ανάγκη ανταπόκρισης της κυπριακής εκπαίδευσης στις προκλήσεις της κοινωνίας της γνώσης, στις νέες πραγματικότητες που δημιουργεί η ένταξη της Κύπρου στον Ενιαίο Ευρωπαϊκό χώρο και στις ιδιαιτερότητες - πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές - της κυπριακής πολιτείας,
• οδηγούν επιτακτικά στον προσδιορισμό των ιδιοτήτων του εφήβου-πολίτη του 21ου αιώνα.
• Κατά την ανάληψη της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Κυπριακή Δημοκρατία, θα αναδειχθούν μεταξύ άλλων, ζητήματα όπως η κοινωνική συνοχή, η έννοια του ενεργού πολίτη, η ισότητα και ο σεβασμός των πολιτικών, ανθρώπινων και δημοκρατικών δικαιωμάτων.

Δε σχολιάζω το περιεχόμενο του θέματος και τις απαιτήσεις του, ούτε τη χαλαρή σύνδεση ανάμεσα στους άξονες. Εύχομαι, βεβαίως, να μπορέσουν οι μαθητές με τη συνδρομή των καθηγητών τους να αντιληφθούν τι σηματοδοτεί στην πραγματικότητα η "παγκόσμια οικονομική ύφεση".

Σχολιάζω μόνο τη γλώσσα. Δύο σημεία πάλι:

1. Μήπως η στίξη είναι απλώς διακοσμητική στην ελληνική γλώσσα; Αν όχι, πώς εξηγείται η χρήση του κόμματος εκεί που δε χρειάζεται και η απουσία του εκεί που είναι απαραίτητο; Διαβάστε απλώς την πρώτη παράγραφο και θα αντιληφθείτε τι εννοώ. Μα για μερικά κόμματα θα συζητάμε; Ναι, γιατί το κόμμα έχει τη δύναμη να τροποποιήσει το νόημα αυτού που γράφεται.

2. Σημείο τέταρτο. Ποιοι είναι αυτοί που "οδηγούν επιτακτικά στον προσδιορισμό κτλ.κτλ"; Να υποθέσω όλα τα προηγούμενα; Ή μόνο το σημείο τρία; Μήπως κατά λάθος "κατέβηκε" το σημείο τέσσερα ξεφεύγοντας από την προηγούμενη πρόταση; Και στις δύο περιπτώσεις παρατηρείται συντακτική κακοποίηση της γλώσσας. Ή μήπως απουσιάζουν κάποιες γραμμές από την εγκύκλιο; Δηλαδή, πρόκειται περί "τυπογραφικού λάθους"... 

Αν ναι, τότε δικαιούται κάποιος να μιλήσει για προχειρότητα και απουσία σεβασμού απέναντι στην εκπαιδευτική κοινότητα;

Συμπέρασμα: Πώς γίνεται να εξετάζω τη γλωσσική ικανότητα των μαθητών, ενώ οι πληροφορίες που τους δίνω για την εξέταση πάσχουν γλωσσικά;

Είμαι σκληρή και ιδιότροπη; Μπορεί. Σίγουρα δεν έχω σκοπό να θίξω προσωπικά κανέναν. Την προχειρότητα κατακρίνω. Αυτήν που κατέστρεψε τόσα και τόσα στις μέρες μας. (Γι'αυτό, ας μη βιαστούν κάποιοι να αρχίσουν πάλι τις διώξεις και τις πειθαρχικές. Η κριτική μου είναι καλόπιστη. Και θα συνεχιστεί, όσο κάποιοι δεν επιδεικνύουν τον απαραίτητο σεβασμό στη χρήση της ελληνικής γλώσσας, ενώ εκ θέσεως κρίνουν τους άλλους.)
Ασχολούμαι με λεπτομέρειες; Μπορεί. Οι παρατηρήσεις μου, όμως, αφορμώνται από τη θέση ότι οι λεπτομέρειες κάνουν τη διαφορά. Και η προσήλωση στη λεπτομέρεια δεν είναι σχολαστικισμός, όταν πρόκειται για τη γλώσσα. Είναι σεβασμός. Και χωρίς σεβασμό στη γλώσσα από εκείνους που τάχθηκαν να την υπηρετούν, δε νοείται σεβασμός στον άνθρωπο.

Ξανά για την εκδήλωση του ΣΕΚΦ

Υπενθυμίζω σε όσους ενδιαφέρονται να παρευρεθούν την εκδήλωση του Συνδέσμου Ελλήνων Κυπρίων Φιλολόγων απόψε στη Δημοσιογραφική Εστία. 
Για λεπτομέρειες, δείτε σε προηγούμενη ανάρτηση σε αυτό το ιστολόγιο:

http://aspalathoi.blogspot.com/2011/11/blog-post.html

Εκδήλωση Συνδέσμου Ελλήνων Κυπρίων Φιλολόγων

Ο Σύνδεσμος Ελλήνων Κυπρίων Φιλολόγων (Σ.Ε.Κ.Φ.-Ο.Ε.Λ.Μ.Ε.Κ.) έχει αποφασίσει να καθιερώσει ως ετήσιο θεσμό τιμητική εκδήλωση για αφυπηρετήσαντες φιλολόγους της Μέσης Εκπαίδευσης οι οποίοι με το πνευματικό τους έργο συνέβαλαν στην αναβάθμιση της πολιτιστικής - πνευματικής ανάπτυξης του τόπου μας.

ΣYMΠOΣIO «Kερύνεια: Ιστορία και Λογοτεχνία»

Ο Σύνδεσμος Ελλήνων Κυπρίων Φιλολόγων (Σ.Ε.Κ.Φ.) διοργανώνει σε συνεργασία με το Δήμο Κερύνειας, τη Σχολική Εφορεία Κερύνειας και το Πολιτιστικό Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ Συμπόσιο με θέμα:
«Κερύνεια: Ιστορία και Λογοτεχνία». 

Σάββατο 8 Οκτωβρίου 2011, 9:00 – 13:00

Λεμεσός: Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τράπεζας Κύπρου (Λεωφόρος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄117, Λεμεσός)

Πρόγραμμα Συμποσίου:

Από το «Φονικό» του Θ.Σ. Έλιοτ στο Γ. Σεφέρη και από τις Παγκύπριες Εξετάσεις στο «φονικό» του Ιούλη

«Δε βλέπω να βγαίνει συμπέρασμα από τις τέχνες της κοσμικής πολιτείας.


Μόνο τη βία, τη διπροσωπία και συχνές καταχρήσεις.


Ο Βασιλιάς κυβερνά ή κυβερνούν οι βαρόνοι:


Ο δυνατός με δύναμη κι ο αδύνατος με πείσματα.


Ένας ο νόμος τους: ν’αρπάξουν την εξουσία και να την κρατήσουν,


Κι ο σταθερός εκμεταλλεύεται την πλεονεξία και την εμπάθεια των άλλων,


Τον αδύνατο τον καταβροχθίζουν τα δικά του πάθη.»

Θ.Σ. Έλιοτ, «Φονικό στην εκκλησιά», μτφ. Γιώργος Σεφέρης
 

Εξετάζοντας την ποιητική του Κώστα Μόντη και του Γιώργου Σεφέρη στις Παγκύπριες Εξετάσεις

Διευκρίνιση:
Το πιο κάτω κείμενο γράφτηκε πριν την τραγική Δευτέρα 11.7.2011 και είχε ήδη σταλεί προς δημοσίευση στον τύπο

Ως συνέχεια και επεξήγηση προηγούμενου δημοσιεύματος με θέμα την αξιολόγηση των γραπτών στο μάθημα των Νέων Ελληνικών στις Παγκύπριες Εξετάσεις, ας μου επιτραπεί να καταθέσω ως φιλόλογος συνοπτικά κάποιες παρατηρήσεις που προκύπτουν από τις ερωτήσεις του γραπτού πάνω στα ποιήματα του Κώστα Μόντη και του Γιώργου Σεφέρη και από τις ενδεικτικές απαντήσεις που δόθηκαν κατά το συντονισμό των βαθμολογητών φιλολόγων, ευελπιστώντας να προκαλέσω μια γόνιμη επιστημονική συζήτηση επί των θεμάτων που παρουσιάζονται ακροθιγώς.

Νέα Ελληνικά στις Παγκύπριες Εξετάσεις 2011

Αξιολόγηση των γραπτών: παρατηρήσεις και εισηγήσεις

Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των Παγκύπριων Εξετάσεων προκάλεσε, όπως και κάθε χρόνο, ποικιλία συναισθημάτων στους υποψηφίους: ικανοποίηση σε όσους το αποτέλεσμα ανταποκρινόταν στις προσδοκίες τους, πικρία και απογοήτευση σ’εκείνους που δεν είδαν τους κόπους τους να ευοδώνονται όπως ανέμεναν, απορία και δυσαρέσκεια σε όσους πίστευαν πως έγραψαν καλύτερα σε σχέση με το βαθμό που τελικά εξασφάλισαν. Γιατί, με βάση τις απαιτήσεις του φετινού εξεταστικού δοκιμίου (ομολογουμένως εύληπτο, σαφές ως προς τη διατύπωση των ερωτημάτων, με μικρές διαβαθμίσεις στο βαθμό δυσκολίας, με πληθώρα βοηθητικών πληροφοριών για έναν προσεκτικό υποψήφιο, με απαιτήσεις για περιορισμένης έκτασης απαντήσεις, με άλλα λόγια ένα γραπτό που – προς πίστη των θεματοθετών - λάμβανε υπόψη το ευρύ φάσμα των υποψηφίων), το γενικό αίσθημα ήταν ότι «φέτος οι υποψήφιοι μπορούσαν να γράψουν καλύτερα». Πέραν, όμως, των συναισθημάτων, η πραγματικότητα έδειξε ότι στα Νέα Ελληνικά, και φέτος όπως και κάθε χρόνο, παρατηρήθηκε διάσταση ανάμεσα στο αναμενόμενο αποτέλεσμα και σε αυτό που τελικά ανακοινώθηκε. Αφήνοντας κατά μέρος τις όποιες γκρίνιες για τις περιορισμένες δυνατότητες που το γραπτό έδινε στους πλέον διαβασμένους υποψήφιους να διακριθούν, αλλά και τις ανώφελες συγκρίσεις του φετινού μέσου όρου των αποτελεσμάτων με τον αντίστοιχο περσινό, θεωρώ σημαντικότερο τον προβληματισμό για την ουσία της ίδιας της εξέτασης του μαθήματος των Νέων Ελληνικών, σε σχέση με το τι διδάσκεται, τι τελικά εξετάζεται, πώς βαθμολογούνται τα γραπτά, και, κυρίως, για το πραγματικό γλωσσικό και επικοινωνιακό επίπεδο των νέων, όπως αυτό αντανακλάται στο γραπτό τους. Αναμένοντας πότε επιτέλους το Υπουργείο Παιδείας θα υιοθετήσει το αίτημα του ΣΕΚΦ και θα υλοποιήσει την υπόσχεσή του για επιστημονική αξιολόγηση των Παγκύπριων Εξετάσεων, ας μου επιτραπεί να αναφέρω κάποιες διαχρονικές διαπιστώσεις:

«Μα αυτό δεν είναι παιδεία!»

Αυτή – κατά λέξη – ήταν η αντίδραση του Υπουργού Παιδείας κ. Αντρέα Δημητρίου όταν, στη διάρκεια της (μίας και μοναδικής) συνάντησης που είχε τον περασμένο Σεπτέμβριο με το Σύνδεσμο Ελλήνων Κυπρίων Φιλολόγων (ΣΕΚΦ) πληροφορήθηκε το εξής: Το λογοτεχνικό βιβλίο που διδάσκεται στα δημόσια σχολεία στο πλαίσιο του μαθήματος των Νέων Ελληνικών δε δίνεται στους μαθητές δωρεάν όπως τα υπόλοιπα βιβλία,  αλλά (με εντολές του Υπουργείου Παιδείας) οι μαθητές που δεν μπορούν να το αγοράσουν, το δανείζονται από το σχολείο και είναι υποχρεωμένοι να το επιστρέψουν πριν το τέλος της σχολικής χρονιάς, ώστε την επόμενη χρονιά το σχολείο να μπορέσει να δανείσει τα βιβλία σε άλλους μαθητές. Κι ενώ το λογοτεχνικό που διδάσκονται στα αγγλικά τους δίνεται δωρεάν (και καλώς δίνεται), το ένα και μοναδικό λογοτεχνικό βιβλίο που διδάσκονται στην ελληνική γλώσσα, στο οποίο μάλιστα όλοι οι μαθητές εξετάζονται στο τέλος του χρόνου, πρέπει να επιστραφεί «σώο και αβλαβές», για να φυλαχθεί ως κόρη οφθαλμού στις αποθήκες του σχολείου!

Με αφορμή μια ανάρτηση, μια θεατρική παράσταση και μια επίκληση

Παρακολούθησα χτές τη θεατρική παράσταση του Σατιρικού με το έργο "DNA" του Α. Νεοφύτου. Συγκλονισμός, βαθύτατη συγκίνηση, ενδοσκόπηση και πορεία ειλικρινής προς την κάθαρση. Η λέξη και το ήθος του έργου παρέμειναν στη σκέψη μου όλη τη μέρα.
Μαζί τριγυρνούσε κι ένα μήνυμα πικρίας που πήρα από ένα συνεργάτη, καθοδηγητή στα γράμματα και φίλο Ακαδημαϊκό, έναν αληθινό δάσκαλο, ο οποίος με θλίψη κι απογοήτευση διαπιστώνει πόσο λίγο γνωρίζουν οι φοιτητές μας την κυπριακή λογοτεχνία, επαναφέροντας στο μυαλό και την ψυχή μου την πικρία που αισθανόταν ο Κώστας Μόντης γιατί: "Ελάχιστοι μας διαβάζουν". Κάπου στη σκέψη μου το "Μένουμε αδικαίωτοι σ΄αυτή τη μακρινή γωνιά του Ελληνισμού" συνομιλούσε με το επιμύθιο του "DNA".

Πριν από λίγο διάβασα το κείμενο "Για την υπεράσπιση της Φιλολογικής Επιστήμης" από το ιστολόγιο του Σάββα Παύλου "Ομηρόθεμα και Ομηρογηθή", για ένα άλλο θεατρικό έργο - Το ποτάμι - και τη θεατρική παιδεία των μαθητών μας. (Υποθέτω θυμάστε την ένταση που προκάλεσε η ιστορία με το ανέβασμα του έργου στο Γυμνάσιο του Ριζοκαρπάσου.) Μοιράζομαι μαζί σας τις απόψεις του φίλτατου Σάββα Παύλου του Ερυρθοτερμινθέως, μαζί και το σχόλιο που του έστειλα για να αναρτήσει κάτω από το εν λόγω κείμενό του:

Συλλογές "Κερύνεια" και "Λάπηθος" από τις εκδόσεις "Πράξανδρος" με κυπριακή λογοτεχνία στη γαλλική γλώσσα

Κι ενώ το Υπουργείο Παιδείας της Κύπρου επιχειρεί να περιορίσει δραστικά και δραματικά τη διδασκαλία των γαλλικών, σε βαθμό που η γαλλική γλώσσα να κινδυνεύει με αφανισμό της από τη δημόσια εκπαίδευση, κάποιοι άλλοι αγωνίζονται για τη διάδοση της κυπριακής λογοτεχνίας στη Γαλλία.

Εκπαιδευτικό υλικό για τα Νέα Ελληνικά

Ενημερώνω τους αναγνώστες του ιστολογίου αυτού, ότι έχω αναρτήσει και δεύτερο ιστολόγιο, για περιορισμένα μέλη, με εκπαιδευτικό υλικό για τα Νέα ΕΛληνικά της Γ Λυκείου.
Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Παγκύπριων Εξετάσεων στα Νέα Ελληνικά

Από τα «Βατερλώ» στο νηφάλιο στοχασμό

Με αφορμή το δημοσίευμα του Υπουργού Παιδείας με τίτλο «οι επιδόσεις στις εξετάσεις και η ποιότητα της παιδείας», αλλά και τη δημόσια έκφραση της ικανοποίησής του για τα αποτελέσματα των φετινών Παγκύπριων Εξετάσεων στο μάθημα των Νέων Ελληνικών, παραθέτω - ως Φιλόλογος – κάποια σχόλια για το εξεταστικό δοκίμιο των Νέων Ελληνικών και για τις επιδόσεις των υποψηφίων.

"Επί ασπαλάθων", σήμερα

Επειδή η λογοτεχνία είναι για μένα καταφύγιο και τροφός της πολιτικής μου σκέψης, για αυτό και οι απόπειρές μου να συνομιλήσω με κάποια ιερά τέρατα της λογοτεχνίες αρχειοθετούνται από σήμερα στην κατηγορία "Λογοτεχνία και πολιτική", με πρώτο το κείμενο που έγραψα την πρώτη μέρα ανάρτησης του ιστολογίου μου "Γιατί ασπάλαθοι... Από αγάπη για το Γιώργο Σεφέρη και όχι μόνο"

Γιώργος Ιωάννου και Κύπρος

Το πιο κάτω κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα της "Νέας Κίνησης Καθηγητών" τον Ιούνιο του 2009. Στη συνέχεια το έστειλα προς δημοσίευση σε αρκετές κυπριακές εφημερίδες, ως φόρο τιμής στους νεκρούς του 74. Καμία εφημερίδα δεν το δημοσίευσε.
Αναρτάται στο παρόν ιστολόγιο, γιατί θεωρώ πως το θέμα του παραμένει τραγικά επίκαιρο.

Παραφράζοντας - και πάλι - τον Καβάφη

Το πιο κάτω κείμενο με την αφιέρωση "Προς άρτι προαχθέντες διευθυντές, επιθεωρητές, ΠΛΕ (πρώην συναδέλφους) και όχι μόνο..." πρωτοδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα της "Νέας Κίνησης Καθηγητών "το Δεκέμβρη του 2008 και προκάλεσε σωρεία αντιδράσεων εκ μέρους υψηλόβαθμων στελεχών του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι οποίες απλώς επαλήθευσαν το περιεχόμενό του.