TPITO ETHΣIO ΣYMΠOΣIO Kερύνεια, πηγή έμπνευσης στα Γράμματα και στις Tέχνες μετά το 1974

O Δήμος Kερύνειας, η Σχολική Eφορεία Kερύνειας και το Πολιτιστικό Ίδρυμα Aρχιεπισκόπου Mακαρίου Γ’ σας προσκαλούν στο τρίτο ετήσιο Συμπόσιο
«Kερύνεια, πηγή έμπνευσης στα Γράμματα και στις Tέχνες μετά το 1974»

Με αφορμή μια ανάρτηση, μια θεατρική παράσταση και μια επίκληση

Παρακολούθησα χτές τη θεατρική παράσταση του Σατιρικού με το έργο "DNA" του Α. Νεοφύτου. Συγκλονισμός, βαθύτατη συγκίνηση, ενδοσκόπηση και πορεία ειλικρινής προς την κάθαρση. Η λέξη και το ήθος του έργου παρέμειναν στη σκέψη μου όλη τη μέρα.
Μαζί τριγυρνούσε κι ένα μήνυμα πικρίας που πήρα από ένα συνεργάτη, καθοδηγητή στα γράμματα και φίλο Ακαδημαϊκό, έναν αληθινό δάσκαλο, ο οποίος με θλίψη κι απογοήτευση διαπιστώνει πόσο λίγο γνωρίζουν οι φοιτητές μας την κυπριακή λογοτεχνία, επαναφέροντας στο μυαλό και την ψυχή μου την πικρία που αισθανόταν ο Κώστας Μόντης γιατί: "Ελάχιστοι μας διαβάζουν". Κάπου στη σκέψη μου το "Μένουμε αδικαίωτοι σ΄αυτή τη μακρινή γωνιά του Ελληνισμού" συνομιλούσε με το επιμύθιο του "DNA".

Πριν από λίγο διάβασα το κείμενο "Για την υπεράσπιση της Φιλολογικής Επιστήμης" από το ιστολόγιο του Σάββα Παύλου "Ομηρόθεμα και Ομηρογηθή", για ένα άλλο θεατρικό έργο - Το ποτάμι - και τη θεατρική παιδεία των μαθητών μας. (Υποθέτω θυμάστε την ένταση που προκάλεσε η ιστορία με το ανέβασμα του έργου στο Γυμνάσιο του Ριζοκαρπάσου.) Μοιράζομαι μαζί σας τις απόψεις του φίλτατου Σάββα Παύλου του Ερυρθοτερμινθέως, μαζί και το σχόλιο που του έστειλα για να αναρτήσει κάτω από το εν λόγω κείμενό του:

Η δήλωση του προέδρου και οι "απόψεις" των μαθητών

Διαβάζοντας σήμερα το άρθρο του συντάκτη της εφημερίδας "Σημερινή" Κωστάκη Αντωνίου "Πρόεδρε, σταμάτα να μιλάς" και την άποψή του ότι: η αναφορά του Προέδρου [...] συνιστά προσπάθεια προετοιμασίας του λαού για την κακή λύση που θ' αποδεχθούμε εν ονόματι του "φταίξαμε και εμείς, ας μη κάναμε πραξικόπημα",  είδα νοερά μπροστά μου τις απόψεις που εξέφρασε μεγάλος αριθμός υποψηφίων στις φετινές Παγκύπριες Εξετάσεις στην ερώτηση σχολιασμού του ποιήματος "Ονήσιλος": "η εισβολή ήρθε ως νέμεση, τιμωρία για το λαό μας για όσα κάναμε το 63-64 και την κρίσιμη δεκαετία που ακολούθησε" (αυτό ήταν το νόημα της απάντησης σε πολλά γραπτά - η λέξη "νέμεση" αναφέρθηκε από μεγάλο αριθμό υποψηφίων).

Ρεπορτάζ Γάλλων δημοσιογράφων για τα κατεχόμενα

Τι άλλο να πω;

Γι' αυτά που συμβαίνουν στα κατεχόμενα και καταγγέλλουν οι Γάλλοι δημοσιογράφοι - και μπράβο τους - ενώ εμείς κάνουμε "τουρισμό"  ή δεν πάμε "επ' εκεί" γιατί δεν το αντέχουμε;

Για τη δημοσιοποίηση στο γαλλικό κοινό ότι σε αυτό τον τόπο έγινε εισβολή και όχι απλώς πόλεμος ; (ενώ η πλειοψηφία της δικής μας πολιτικής και πνευματικής ηγεσίας επιμένει να στρουθοκαμηλίζει και να διακηρύττει διάφορα προς εσωτερική κατανάλωση)

Ή για τον τίτλο "Βόρεια Κύπρος";  

Το βιντεάκι μιλάει από μόνο του. Τα σχόλια δικά σας...

Με αφορμή μια ιστορία για τον Καραβά το 1974

Διάβασα χτές μια από τις χιλιάδες ιστορίες που γράφτηκαν τον Ιούλη του 74 -  μιά από αυτές που θά'πρεπε να γράφονται στα βιβλία της ιστορίας, γιατί αυτή είναι η πραγματική ιστορία: η ιστορία των ανθρώπων και όχι μόνο η ιστορία των αριθμών και των αποφάσεων των ηγετών. 

Διαβάζοντας, λοιπόν, την ιστορία της Μερόπης από το ιστολόγιό της, (σας βάζω τη σύνδεση για να τη βρείτε εύκολα και να τη διαβάσετε, αν θέλετε), μού ήρθαν στο νου κάποιοι στίχοι του ποιητή μας, του Κώστα Μόντη. Τους αναζήτησα και τους της έστειλα. Είναι από τη συλλογή του "Πικραινόμενος εν εαυτώ...", δημοσιευμένη το 1975. Δεν είναι από τους πιο γνωστούς, αλλά τους βρίσκω ιδιαίτερα φορτισμένους.
Το ποίημα για όλα τα όνειρα των παιδιών, που κάποιοι τους έκοψαν βίαια. (Κρατώ - όπως πάντα - την ορθογραφία του ποιητή.) Το μοιράζομαι και μαζί σας.

ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΙΙ
Αυτή η κούκλα με το κομμένο χέρι,
που κρεμάστηκε στο παράθυρο
του γκρεμισμένου σπιτιού,
ποιο παιδάκι ήθελε ν’ αποχαιρετήση,
σε ποιο παιδάκι σύρθηκε ως το παράθυρο
ν’ ανεμίση το χέρι και της τόκοψαν;

Πάλι για τον Ιούλη του 74; - ίσως αναρωτηθούν κάποιοι

Ναι πάλι. Γιατί η ποίηση του Μόντη ξεφυτρώνει μόνη της στο πληκτρολόγιό μου και μας ρωτά επίμονα:

- Λέτε να τα πρόβλεψε ο Μόντης τα περί ... "απευθείας εμπορίου", όταν έγραφε τους πιο κάτω στίχους;

- Λέτε να πρόβλεψε τις αντιδράσεις μας;

(- Για χυμούς λεμονιών και για νεκρούς του πολέμου θα νοιάζονται κάποιοι κύριοι κύριοι της πολιτικής μας ηγεσίας, τώρα!!!)

ΚΑΡΑΒΑΣ, ΛΑΠΗΘΟΣ,
ΙΟΥΛΙΟΣ – ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1974

Μην τα «εξαγάγετε» εφέτος τα λεμόνια τους.

Είν’ ο χυμός τους αίμα δεκαοχτάχρονων παιδιών,

είν’ ο χυμός τους θερισμένη άνοιξη δεκαοχτάχρονων παιδιών.

Σκεφθήτε πού να τα φυλάξουμε στον αιώνα των αιώνων,

σκεφθήτε πώς να τα φυλάξουμε στον αιώνα των αιώνων.

20 Ιουλίου 1974 - 20 Ιουλίου 2010

Για την Κερύνεια...

Πώς αλλιώς να μιλήσεις σήμερα για τις μνήμες που ακόμη πληγώνουν, παρά με τους στίχους ενός γνήσιου Κύπριου ποιητή, που αγάπησε την Κερύνεια και τη θάλλασά της ως το χώρο της πρώτης ποιητικής του έμπνευσης, αλλά - κυρίως - ως το χώρο της ύπαρξης και του προσδιορισμού της συλλογικής ταυτότητας απέναντι στους "άλλους", στους ανεπιθύμητους άλλους.

Ο Κώστας Μόντης, με "πηγμένο μελάνι" και πίκρα για την εισβολή, για την προδοσία, αντιστρέφοντας τους όρους για το ποιος ευθύνεται και για το πώς εμείς ως λαός φερθήκαμε στον αγαπημένο τόπο, εκφράζει ένα βαθύ φυλετικό παράπονο - το οποίο και θάθελα να μοιραστώ σήμερα μαζί σας - αποκαλύπτοντας το επώδυνο της παραδοχής του:

ΤΗΣ ΕΙΣΒΟΛΗΣ

Είναι δύσκολο να πιστέψω

πως μας τους έφερε η θάλασσα της Κερύνιας,

είναι δύσκολο να πιστέψω

πως μας τους έφερε η αγαπημένη θάλασσα της Κερύνιας.

Και ιδιαίτερα σήμερα, εν μέσω επετειακής πολιτικής τυμπανοκρουσίας και καπήλευσης του πόνου των άλλων από κάθε λογής "πραματευτές", διαβάζοντας την ποίηση του Μόντη, την ώρα που το βλέμμα μου μένει σταθερά κι επίμονα στις παρενθέσεις και στα αυτοσχόλια, σκέφτομαι με πικρία πως - περισσότερο από όλα τ' άλλα που διαβάζω - τούτη η παρένθεση που ακολουθεί στον τελευταίο στίχο, καθώς συνομιλεί με αυτήν του τίτλου, με βασανίζει με την αλήθεια της:

ΚΕΡΥΝΙΑ (ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ)

Ας ήταν να ξανακαθόμουνα

ένα απόγευμα στο λιμανάκι σου

να γράφω στίχους

και να παίζη μαζί μου ο άνεμος

και να μου παίρνη το χαρτί

(-Ας' τα αυτά τώρα, δεν είν' ώρα γι' αυτά τώρα!)

Γιώργος Ιωάννου και Κύπρος

Το πιο κάτω κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα της "Νέας Κίνησης Καθηγητών" τον Ιούνιο του 2009. Στη συνέχεια το έστειλα προς δημοσίευση σε αρκετές κυπριακές εφημερίδες, ως φόρο τιμής στους νεκρούς του 74. Καμία εφημερίδα δεν το δημοσίευσε.
Αναρτάται στο παρόν ιστολόγιο, γιατί θεωρώ πως το θέμα του παραμένει τραγικά επίκαιρο.